Từ máy kéo cần đến game nổ hũ trên điện thoại

Trò quay hũ tôi chơi trên điện thoại mỗi tối có một ông tổ nặng trịch, đứng ở góc quán và chỉ có ba cuộn hình. Thay vì kể lại theo kiểu niên biểu, tôi tách hành trình ấy theo từng bộ phận của cỗ máy: cái để điều khiển, cái quyết định kết quả, nội dung trên màn hình và thứ người chơi bỏ vào. Nhìn theo cách đó, tôi thấy rõ cái gì đã đổi và cái gì vẫn y nguyên.

Máy kéo cần khởi đầu là món đồ tiêu khiển đặt trong quán

Chiếc máy kéo cần đời đầu là một hộp kim loại có ba cuộn hình bên trong, đặt ở quán rượu hay tiệm hớt tóc để khách giết thời gian. Người chơi thả một đồng xu, kéo chiếc cần bên hông, ba cuộn quay rồi dừng lần lượt; nếu các hình trên đường giữa trùng nhau thì máy trả thưởng.

Ở một số nơi, phần thưởng ban đầu không phải tiền mà là kẹo cao su, điếu xì gà hay một ly nước, do luật địa phương không cho máy trả tiền. Người ta hay kể rằng các hình quả anh đào, quả chanh, quả mận quen thuộc đến giờ bắt nguồn từ chính những máy bán kẹo cao su hương trái cây thời ấy. Chi tiết này tôi nghe nhiều người nhắc, dù mỗi nguồn kể một kiểu.

Cái tên lóng "tên cướp một tay" cũng sinh ra từ đây: một cánh tay gạt ở bên hông và cái ổ chứa xu hiếm khi nhả ra nhiều hơn số đã nuốt vào. Biệt danh nửa đùa nửa thật ấy đã nói trúng bản chất của trò chơi ngay từ buổi đầu.

Cần gạt, nút bấm rồi cái chạm trên màn hình

Cách điều khiển đi từ cần gạt sang nút bấm, rồi sang cái chạm ngón tay, và mỗi bước đều làm nhịp chơi nhanh hơn. Kéo cần tốn chút sức, có tiếng lạch cạch và một quãng chờ; bấm nút thì nhẹ hơn hẳn; chạm màn hình thì gần như không tốn công.

Khi máy chuyển sang chạy bằng điện, chiếc cần không còn nối với bánh răng nào nữa nhưng nhiều nơi vẫn giữ nó lại vì người chơi thích cảm giác kéo. Về sau, nút bấm dần chiếm chỗ, và cái cần chỉ còn là món trang trí cho có không khí.

Điện thoại đẩy chuyện này đi xa hơn với nút quay tự động: chỉ cần chọn số vòng, máy tự quay liên tục. Tôi nhận ra rằng càng ít thao tác, người chơi càng ít có khoảng dừng để tự hỏi mình đã ngồi bao lâu. Hồi kéo cần, mỏi tay là tự nghỉ; giờ thì không còn cái mỏi nào nhắc mình nữa.

Bánh răng nhường chỗ cho bộ tạo số ngẫu nhiên

Kết quả của máy quay ngày nay do một chương trình tạo số ngẫu nhiên quyết định, chứ không còn phụ thuộc vào lực kéo hay độ mòn của bánh răng. Ở máy cơ thời đầu, mỗi cuộn có một số ô hình cố định, cuộn dừng ở đâu là nhờ lò xo, phanh hãm và chút may rủi cơ học.

Khi linh kiện điện tử thay cho bánh răng, kết quả được chọn ngay khoảnh khắc người chơi bấm quay, còn hình cuộn chạy trên màn hình chỉ là phần trình diễn. Nhờ vậy, người thiết kế có thể gán cho mỗi biểu tượng một tần suất xuất hiện riêng, không còn bị bó buộc bởi số ô trên một vòng cuộn thật.

Đây là điểm tôi muốn người mới nắm chắc: từ đời máy điện tử đến game nổ hũ trên điện thoại hôm nay, không có cái cần nào để kéo "đúng lực", cũng không có thời điểm bấm nào hay hơn thời điểm khác. Ngoài ra, những chuyện như máy "đang nóng" hay "sắp trả" mà nhiều người truyền tai nhau chỉ là di sản tâm lý còn sót lại từ thời cuộn cơ.

Từ ba cuộn hình đến vòng thưởng và hũ liên kết

Nội dung trên màn hình phình ra từ ba cuộn với một đường thưởng duy nhất thành năm cuộn với hàng chục cách thắng, kèm vòng thưởng và hũ tích luỹ. Bước nhảy lớn nhất đến khi màn hình video thay cho ô kính nhìn vào cuộn thật.

Có màn hình, người làm game thoải mái thêm biểu tượng thay thế, biểu tượng rải rác, vòng quay miễn phí và những màn chơi phụ mở ra như một trò nhỏ nằm trong trò lớn. Chủ đề cũng phong phú hơn: hoa quả cổ điển vẫn còn, nhưng bên cạnh là thần thoại, phiêu lưu, kho báu, mỗi chủ đề đi kèm nhạc nền và hiệu ứng riêng.

Song song với đó là ý tưởng nối nhiều máy vào chung một quỹ thưởng. Mỗi lượt quay ở bất kỳ máy nào trong nhóm đều trích một phần nhỏ vào quỹ, nên con số hiển thị cứ lớn dần cho tới khi có người trúng. Khi trò chơi lên mạng, mạng lưới ấy không còn gói trong một sảnh máy mà trải ra rộng hơn nhiều, và hình ảnh quỹ thưởng đầy dần như một chiếc hũ trở thành thứ hút mắt người chơi nhất.

Từ đồng xu thật đến điểm trong tài khoản

Thứ người chơi bỏ vào máy đã đổi từ đồng xu cầm trong tay sang con số trong tài khoản, và sự thay đổi này tác động tới cách chi tiêu nhiều hơn mọi cải tiến khác. Hồi còn xu, người chơi thấy rõ túi xu vơi dần; hết xu là phải đứng dậy ra quầy đổi thêm.

Máy đời sau chuyển sang nhận tiền giấy rồi phiếu in mã, điểm cộng trừ hiện trên màn hình thay cho tiếng xu rơi lách cách. Khi lên máy tính và điện thoại, số dư thành một dòng chữ, nạp thêm chỉ mất vài thao tác. Tuy vậy, cái tiện ấy cũng xoá đi gần hết những quãng ngắt tự nhiên từng giúp người chơi tỉnh lại.

Các cổng nổ hũ đổi thưởng ra đời khi số điểm thắng được trong máy có thể đổi sang quà hoặc tiền, mỗi nơi một quy chế riêng. Với dạng game nổ hũ đổi thưởng, tôi luôn nhắc người quen rằng ai dưới 18 tuổi thì không có chỗ ở đây, còn người đủ tuổi trước mỗi lần ngồi vào máy nên định sẵn một mức tiền tối đa cùng giờ tắt máy.

Nhìn lại cả chặng đường, tôi thấy công nghệ đổi rất nhiều thứ, từ cái cần gạt đến màu sắc màn hình, nhưng không đổi được bản chất ngẫu nhiên và lợi thế luôn nghiêng về phía máy. Biết lịch sử ấy giúp tôi chơi nổ hũ như trả tiền vé cho một màn trình diễn có đèn và nhạc, chứ không ngồi chờ nó trả lại mình điều gì.